Kardemom en Arabische koffie

Arabische koffie in Jordanië

Hoe zet je nou een echt kopje Arabische koffie? In deze blog lees je alles over Arabische koffie en kardemom.

– Geschreven door gastblogger Thea Driessen, Arabist –

Een koffiedrinker ben ik niet. De enige uitzondering die ik maak is wanneer een bevriende Marokkaanse schrijver op bezoek komt. Steevast bereiden en drinken we samen een kopje sterke Arabische qahwa, koffie, gespijsd met kardemom en kaneel.

Kaneel helpt een piek in de bloedsuikerspiegel te verlagen, terwijl kardemom de verkwikkende werking van koffie ondersteunt. Bovendien heeft het een gunstige uitwerking op maagklachten, bevordert het de eetlust en heeft het een zuiverende werking op de adem. Arabische koffie gearomatiseerd met kardemom is een ideale afsluiter van Jinans hoofdgerechten, en ook lekker tussendoor.

Kardemom

Kardemom wordt al sinds de oudheid gebruikt. De oude Egyptenaren gebruikten het om hun gebit mee te reinigen. Bij de Grieken en Romeinen was het wegens de afrodiserende werking een vast bestanddeel van parfum. Kardemom is familie van de gemberplant, en groeit in de regenwouden van Zuid-Oost Azië en Guatemala. India is nog altijd de grootste producent én consument van kardemom. Het is, op saffraan na, het duurste specerij ter wereld. Er bestaan verschillende soorten met allemaal hun eigen vorm en geur. Het zaad van de echte, groene kardemom (Elettaria) heeft een zoete, scherpe geur die smaakt naar een mengsel van bergamot, citroen en kamfer.

In de Arabische wereld is kardemom vooral populair in rijstgerechten. Kijk eens naar de gerechten in ‘Kebab met spruitjes’ waarin kardemom is verwerkt! Zoals in maqlouba, een omgekeerde vleesschotel met groenten en rijst en in taman bil sharia, rijst met uien, vermicelli, rozijnen en noten.

Kardemom wordt ook veel gebruikt in de Arabische koffie en is een teken van gastvrijheid.

Zo begon het…

Volgens de legende werd koffie in 300 n.Chr. voor het eerst ontdekt door een geitenhoeder in Ethiopië, die opmerkte dat zijn geiten bijzonder energiek werden na het eten van bessen van een bepaalde struik. De Arabieren worden wel de eerste koffiedrinkers genoemd – Selim I, Ottomaans sultan in Constantinopel (het huidige Istanbul) veroverde tussen 1516 en 1518 de landen Syrië, Palestina, Jemen en Egypte en maakte de koffiehandel groot in Mokka, een havenstadje in Jemen. In 1530 bestonden er in Damascus al koffiehuizen (qahwa’s, ontmoetingsplaatsen in de buitenlucht) en in 1554 opende het eerste koffiehuis in Istanbul. Koffiebonen werden toen al gemalen, maar in plaats van met heet water vermengd met dierlijk vet of olie. Vanuit Alexandrië verhandelden de Turken koffie met kooplieden afkomstig uit Venetië, Frankrijk en elders. In 1663 opende het eerste koffiehuis in Amsterdam. In 1699 plantte de Verenigd Oost-Indische Compagnie uit Yemen (gestolen) koffiebonen op Java, waar al gauw een heuse koffiecultuur ontstond. In 1712 verscheepten de Nederlanders koffieplanten naar Suriname en exporteerden zes jaar later koffiebonen naar Nederland. Sinds 1830 is Brazilië de grootste koffieproducent ter wereld.

Bereiding Arabische koffie

Arabische koffie wordt in kleine hoeveelheden geroosterd, tot poeder vermalen en samen met water tot driemaal toe opgekookt. Voor een gezelschap van vier personen kun je 4 flinke eetlepels gemalen koffie, 300 ml water en 3 kardemom peulen gebruiken (voeg naar wens 1 tl kaneel toe. In sommige Arabische landen wordt ook saffraan of kruidnagel toegevoegd). In tegenstelling tot in rijstgerechten dien je de kardemom zaden uit de peulen te verwijderen en fijn te malen in een vijzel of keukenmachine. Je kunt de peulen ook pletten met de platte kant van een mes.

Breng het water met de gemalen koffie en het kardemom zaad langzaam aan de kook, totdat er schuim op de koffie komt. Haal de pan van het vuur en tik een aantal keer tegen de pan – het schuim zou nu moeten zakken. Herhaal dit één- à tweemaal en schenk de koffie in espressokopjes. Voeg dan, naar smaak, suiker toe. Overigens wordt in Turkije en Griekenland de suiker wèl al toegevoegd tijdens de voorbereiding. De koffie wordt vaak geserveerd met dadels, gesuikerd fruit of de zoete variant van brewet (met amandelspijs en honing).

Koffiedik kijken (Kashf el finjan)

Als een soort gezelschapsspel na het tafelen kun je na het drinken van de qahwa je kopje omdraaien. Het bezinksel dat in het kopje of op het schoteltje achterblijft, wordt gebruikt om de toekomst te voorspellen. Noteer voor jezelf welke vormen en symbolen je ontwaart uit de kronkels en vlekjes die zijn achtergebleven. Welk gevoel brengt het bij je teweeg? Het koffiedik kijken (kashf al-finjan) is in de Arabische wereld een eeuwenoude volkstraditie.

Loopt de koffie uit het kopje over de buitenkant? Dan houdt dit in dat alles wat eruit gaat eigenlijk al weg is, en dat je het nog vasthoudt. Hoe dikker de koffie, hoe meer de bedoeling dat je het los moet laten. Symbolen die naar het oor van het kopje wijzen, duiden op iets dat naar de vrager toekomt, zoals een brief of een bezoeker. Symbolen die de andere kant op wijzen, duiden op een vertrek. Zie je iets in een verticale positie,verwijst dit naar een tijdsspanne. De bovenkant (rand) van het kopje verwijst doorgaans naar de toekomst, het midden naar het heden en de bodem naar het verleden. De bodem vertelt over het hart ofwel over je gevoelens ten opzichte van familie, dierbaren, huisdieren enz. De wand van het kopje zegt iets over de omgeving. Zie je ringen of kleine cirkels? Dit zegt iets over een relatie. Een rechte lijn is meestal wit en geeft een weg aan. Dit kan een innerlijke weg zijn of een reis.

About Kebab met Spruitjes

Hoi wij zijn Jinan Saleh en Marjolijn Lampe en wij zijn achternichtjes van elkaar. Jinan is de Kebab van het stel en Marjolijn het Spruitje. Samen bloggen we over de Arabische keuken, over het gezellig samen eten, samen genieten en samenzijn. Kebab met Spruitjes is homemade in Brabant :) Liefs Jinan en Marjolijn

Leave a Reply